Evacuatie van Wardo

Door B.Th.W.Kaisiepo Ms

Zelf ben ik in oktober 1941 geboren, vandaar dat ik me weinig van de oorlog herinner. Vaag herinner ik me fragmenten: honger, vluchten voor de bombardementen van de Jappen en de Amerikanen, maar vooral de bevrijding door de Amerikanen in1945 met het overvloed aan eten van de gaarkeukens.

Mijn vader Marcus W. Kaisiepo Ms was als stamhoofd samen met zijn neef Franks Kaisiepo ook mede geëvacueerd. Na de oorlog is mijn vader gedecoreerd met de Goudenster voor zijn moed, trouw en beleid in het verzet tegen Japan. In 1956 werd hij Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Ondanks al deze erkenningen WEIGERT de Nederlandse overheid om wat voor reden ook, een fatsoenlijke ontwikkeling van het drama van ons dorp Wardo. Op grond van de New York overeenkomst van 15 augustus 1962 werd Nederlands Nieuw Guinea op 1 mei 1963 overgedragen aan de Republiek Indonesië. Sindsdien werd mijn vader als Ridder in de Orde van Oranje Nassau verraden en verzwegen door Nederland. Hij stierf als politiek banneling en is begraven in Delft.  

Er werden ook van andere dorpen op het eiland Biak mensen geronseld om als Ramosha (dwangarbeider) voor de Dai Nippon oorlogsindustrie te werken. Zo iets als in Birma. Dit drama vond mogelijk plaats tussen 1942-1944. Het transport werd twee keer uitgevoerd door Daito Maru. De Japanse handelsonderneming NKK heeft twee schepen gestuurd om het hele dorp Wardo te evacueren (ongeveer 300 personen). Deze dorpelingen moesten dwangarbeid verrichten bij de Japanse plantages ter voorbereiding van de Tweede Wereldoorlog. Slechts enkelen wisten te ontkomen. Het merendeel was omgekomen bij bombardementen, mishandelingen van de Jappen of honger. Als bewijs is de kerkklok van Wardo nog steeds in Manukwari achter gebleven voor al die doden.

Deze tragedie heeft de regering van Nederlandse Nieuw Guinea onder het tapijt geveegd en er is nooit onderzoek naar gedaan. Wardo heeft nooit schadeloosstelling of erkenning gekregen van de Nederlandse of Japanse regering. Zelfs niet het woord sorry voor het mede laten uitroeien van een dorp. Er leven nu nog mensen in Wardo die kunnen getuigen over dit evacuatie verhaal.
Als man uit kampong Wardo is het mijn plicht om het onrecht dat mijn volk is aangedaan, wat tevens een schadevlek is in de Nederlandse koloniale Historie, wereldkundig te maken. Misschien kunnen de huidige bestuurders er lering uit trekken en mensenlevens sparen.

Beter laat dan nooit.